Korpus pravoslavnih manastira na Fruškoj gori čine: Krušedol, Grgeteg, Staro i Novo Hopovo, Vrdnik, Jazak, Velika Remeta, Mala Remeta, Beočin, Rakovac, Đipša, Privina glava, Kuveždin, Petkovica, Bešenovo i Šišatovac. Oni su neprocenjivo blago srpske kulturne i duhovne baštine, i najvrednije spomeničko blago Fruške Gore. Podaci o manastirima prikupljani su od fruškogorskog monaštva tokom terenskog istraživanja obavljenog u maju, junu i avgustu 2022. godine. Sistematsko i kritičko istraživanje pravoslavnih fruškogorskih manastira, koje je započeto krajem 18. veka knjigom o manastiru Fenek čiji je autor arhimandrit Vićentije Rakić, traje do današnjih dana. Ovi svedoci vekova stradanja i uzdizanja srpskog naroda predstavljaju mesta vere, duhovnosti i mesta nove lepote koja su nezaobilazni deo turističkih itinerera i pokloničkih putovanja. Danas Vam poklanjamo priču o manastiru Rakovac, čija je crkva posvećena Sv. Vračima Kozmi i Damjanu.
Prema predanju, manastir Rakovac je zadužbina Rake Miloševića, velikog komornika despota Jovana Brankovića iz 15. veka, ali prve istorijske podatke o njemu nalazimo u osmanskom dokumentu iz sredine 16. veka. Pouzdano se zna da je od 17. veka manastir Rakovac bio važan prepisivački, prevodilački i književni centar, te da je tu urađen prepis Dušanovog zakonika, i u 18. veku napisan rakovački rukopisni Sabljak (službe i žitija kanonizovanih Srba), delo Sinesija Živanovića, potonjeg episkopa aradskog.
Krajem 17. veka, manastir su porušili osmanski Turci, ali je početkom 18-og obnovljena crkva, sredinom istog veka podignut je visoki, barokni zvonik – zadužbinarski poduhvat mitropolita Vićentija Jovanovića, koji je tu i sahranjen. U zvoniku se nalazila kapela Svetog Nikole. Sredinom 18. veka, podignuta je grobljanska kapela posvećena Pokrovu Bogorodice. Manastir je teško stradao tokom nemačkog bombardovanja i ustaškog razaranja u Drugom svetskom ratu. Oštećena je crkva, porušen barokni zvonik, uništen ikonostas crkve i biblioteka sa vrednim knjigama. Početkom 21. veka, na temeljima iz 18. veka, podignut je novi zvonik, konzervatorski radovi u crkvi su u toku, a obnovljen je i veći deo konaka gde se nalazi novoosnovana kapela Sv. Vasilija. Nova biblioteka je ustanovljena 2019. godine. Zidno slikarstvo crkve s kraja 16. i početka 17. veka, izuzetne vrednosti, sačuvano je samo fragmentarno. U Drugom svetskom ratu uništen je ikonostas crkve iz druge polovine 18. veka, ktitora mitropolita Pavla Nenadovića, rad Vasilija Ostojića. Od 56 Ostojićevih ikona do danas, sačuvane su tri i nisu u manastiru. Savremeni ikonostas manastirske crkve s kraja 20. veka, rad je Branke Janković Knežević i Ljubomira Vujaklije. Deo ikona iz te kapele, nastalih u 18. veku, danas se nalazi na ikonostasu kapele posvećene Sv. Vasiliju u konaku manastira, a istu je oslikao Nenad Tošić.
Manastir Rakovac je dvorski manastir Karlovačke mitropolije gde je zamonašeno preko dvadeset arhijereja koji su ostavili značajan trag u istoriji i kulturi Srpske pravoslavne crkve i naroda. Ovde se nalazi i čuvena ikona Bogorodice – Rakovačka Odigitrija koja je pre Drugog svetskog rata bila iznad kivota u kojem se čuvala ruka Sv.Prokopija. Ruka Sv. Prokopija je nestala tokom pljačke u Drugom svetskom ratu, ali je kivot sačuvan i nalazi se u Riznici Srpske pravoslavne crkve u Sremskim Karlovcima. Rakovačka Odigitrija je, 2007. godine vraćena iz Zagreba. U kapeli Sv.Vasilija nalaze se čestice mošti Sv.Petke, Sv.Haralampija, Atonskih Otaca i Mardarija Libertvilskog. Liturgija u manastirskoj crkvi, svakog radnog dana i subotom počinje u 7.00, nedeljom i crkvenim praznicima u 8.00, a večernja svakog radnog dana i vikendom u 16.00 časova.
Tekst preuzet iz knjige,
Manastiri duhovno blago Fruške gore
Turistička organizacija Grada Novog Sada
