Korpus pravoslavnih manastira na Fruškoj gori čine: Krušedol, Grgeteg, Staro i Novo Hopovo, Vrdnik, Jazak, Velika Remeta, Mala Remeta, Beočin, Rakovac, Đipša, Privina glava, Kuveždin, Petkovica, Bešenovo i Šišatovac. Oni su neprocenjivo blago srpske kulturne i duhovne baštine, i najvrednije spomeničko blago Fruške Gore. Podaci o manastirima prikupljani su od fruškogorskog monaštva tokom terenskog istraživanja obavljenog u maju, junu i avgustu 2022. godine. Sistematsko i kritičko istraživanje pravoslavnih fruškogorskih manastira, koje je započeto krajem 18. veka knjigom o manastiru Fenek čiji je autor arhimandrit Vićentije Rakić, traje do današnjih dana. Ovi svedoci vekova stradanja i uzdizanja srpskog naroda predstavljaju mesta vere, duhovnosti i mesta nove lepote koja su nezaobilazni deo turističkih itinerera i pokloničkih putovanja. Danas Vam poklanjamo priču o manastiru Kuveždin čija je crkva posvećena Sv.Savi.
Prema predanju, manastir Kuveždin je podigao despot Stefan Štiljanović početkom 16. veka. U pisanim izvorima se pominje u rukopisnom mineju manastira Svete Trojice u Ovčarsko-kablarskoj klisuri i u osmanskom dokumentu, oba iz sredine 16. veka. Uz prvobitnu manastirsku crkvu skromnih dimenzijja, u 18. veku sukcesivno su građeni i obnavljani konaci, a posao je završen početkom 19. veka izgradnjom južnog dela konaka sa ulazom u manastir. Početkom 19. veka, staru manastirsku crkvu zamenio je monumentalni hram, podignut uz sačuvani, masivni zvonik. Između dva svetska rata manastir je bio ženski, a manastirski život su održale monahinje koje su došle posle Oktobarske revolucije. Istorija beleži velika stradanja monaha, monahinja i manastirske imovine tokom oba svetska rata, naročito tokom Drugog svetskog rata, kada su minirani crkva i konaci. Monumentalnost manastirskih građevina ponovo se obnavlja, a deo arhitektonske baštine iz prošlih vremena reprezentuje sačuvana barokna kapela na monaškom groblju iz druge polovine 18. veka. Obnova manastirskog kompleksa, započeta krajem 20. veka, traje i danas. U delu obnovljenog konaka izgrađena je kapela Sv. Jovana Zlatoustog. Ispred se nalazi česma sa upisanom 1537. godinom. Zna se da je u drugoj polovini 18. veka ikonostas crkve oslikao Janko Halkozović, ali je isti prodat crkvi u Opatovcu.
Danas se ikona sa predstavom Blagovesti sa ovog ikonostasa čuva u stalnoj postavci Galerije Matice srpske. Sredinom 19. veka, za potrebe crkve izgrađene početkom istog veka, novi barokno-klasicistički ikonostas oslikao je akademski slikar Pavle Simić, a rezbario Georgije Devič. Do danas je sačuvano dvadeset ikona Pavla Simića koje se nalaze u donjem delu ikonostasa. Ikone ovog novosadskog slikara, školovanog na Akademiji likovnih umetnosti u Beču, karakteriše bidermajer-nazarenski stil kako po izboru religioznih tema, tako i po maniru idiličnog sentimenta. Isti umetnik, oslikao je i svodove crkve. Na zidovima crkve nalaze se predstave sremskih Brankovića i Svetog Save. Zidne slike i ikone na ikonostasu kapele Sv. Jovana Zlatoustog uradio je iskušenik Nenad Tošić.
Pored hramovne slave Savindana (27. januar), u manastiru Kuveždin se obeležava Preobraženje Gospodnje (19. avgust) i dan posvećen ikoni Bogorodice Mlekopitateljnice, čija se kopija nalazi u hramu (25. januar). Ovde se, takođe, čuva uspomena na despota Stefana Štiljanovića (17. oktobar). U crkvi manastira Kuveždin nalazi se čudotvorna ikona Bogorodice, kopija počajevske ikone Majke Božije, i ikone u kojima su čestice mošti počajevskih svetaca. U manastirskoj riznici se nalazio putir iz 1559, koji je ruski car Ivan Grozni darovao Mileševi. Danas je u muzeju Srpske Pravoslavne crkve u Beogradu.
Tekst preuzet iz knjige,
Manastiri duhovno blago Fruške gore
Turistička organizacija Grada Novog Sada
